Κάθε χρόνο, ένας μεγάλος αριθμός επενδυτικών σχεδίων υποβάλλεται πριν είναι έτοιμος. Ο λόγος είναι σχεδόν πάντα ο ίδιος: άνοιξε μια προκήρυξη, η προθεσμία ήταν κοντά και η απόφαση ελήφθη με βάση το ημερολόγιο αντί για το σχέδιο.
Το αποτέλεσμα δεν είναι μόνο η απόρριψη. Είναι και η απώλεια της επόμενης ευκαιρίας, γιατί η προετοιμασία ξεκινά πάλι από την αρχή, με τα ίδια κενά.
Στην πράξη, η ωριμότητα ενός επενδυτικού σχεδίου κρίνεται σε τέσσερα σημεία.
1. Σαφές φυσικό αντικείμενο
Τι ακριβώς κατασκευάζεται, αγοράζεται ή εγκαθίσταται; Η ερώτηση ακούγεται τετριμμένη, αλλά είναι το πιο συχνό σημείο αποτυχίας.
Ένα σχέδιο που περιγράφει «εκσυγχρονισμό εγκαταστάσεων» δεν είναι σχέδιο. Ένα σχέδιο που περιγράφει αντικατάσταση συγκεκριμένου εξοπλισμού, με συγκεκριμένη δυναμικότητα, σε συγκεκριμένο χώρο, με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα εγκατάστασης, είναι.
Η διαφορά έχει πρακτικές συνέπειες:
- Ο αξιολογητής δεν μπορεί να βαθμολογήσει κάτι που δεν είναι ορισμένο.
- Οι δαπάνες δεν μπορούν να τεκμηριωθούν χωρίς αντιστοίχιση με το φυσικό αντικείμενο.
- Κάθε μεταγενέστερη αλλαγή απαιτεί εγκεκριμένη τροποποίηση, με κόστος σε χρόνο.
2. Τεκμηριωμένος προϋπολογισμός
Ο προϋπολογισμός πρέπει να στηρίζεται σε προσφορές ή, όπου αυτό δεν είναι εφικτό, σε αξιόπιστες και εξηγήσιμες εκτιμήσεις.
Δύο πράγματα δημιουργούν πρόβλημα συστηματικά:
Στρογγυλοί αριθμοί. Ένας προϋπολογισμός με πολλά ποσά που τελειώνουν σε τρία μηδενικά δηλώνει ότι κανείς δεν ζήτησε προσφορά.
Απουσία απρόβλεπτων. Ένα σχέδιο χωρίς περιθώριο για αυξήσεις κόστους δεν είναι αισιόδοξο· είναι ελλιπές. Το κόστος υλικών και εξοπλισμού μεταβάλλεται μεταξύ της υποβολής και της υλοποίησης, και η διαφορά βαρύνει τον επενδυτή.
3. Χρηματοοικονομικό μοντέλο που δείχνει πώς εξυπηρετείται η επένδυση
Εδώ διαχωρίζονται τα σοβαρά σχέδια από τα υπόλοιπα. Το ερώτημα δεν είναι αν η επένδυση αποδίδει σε ένα ευνοϊκό σενάριο, αλλά τι συμβαίνει όταν δεν αποδίδει.
Ένα χρήσιμο μοντέλο απαντά σε τέσσερα ερωτήματα:
- Πόσο μπορούν να πέσουν τα έσοδα πριν το σχέδιο πάψει να εξυπηρετεί τις υποχρεώσεις του;
- Τι συμβαίνει αν η υλοποίηση καθυστερήσει έξι μήνες;
- Από πού προέρχονται τα κεφάλαια μέχρι την εκταμίευση της ενίσχυσης;
- Ποιο είναι το χειρότερο σενάριο ταμειακής ροής μέσα στο έτος, όχι μόνο στο σύνολο του έτους;
Το τέταρτο ερώτημα είναι κρίσιμο για επιχειρήσεις με έντονη εποχικότητα. Ένα ετήσιο αποτέλεσμα μπορεί να είναι υγιές ενώ η επιχείρηση αδυνατεί να πληρώσει τον Φεβρουάριο.
4. Αποδεδειγμένη ικανότητα κάλυψης της ιδιωτικής συμμετοχής
Καμία ενίσχυση δεν καλύπτει το σύνολο μιας επένδυσης. Το υπόλοιπο πρέπει να προέρχεται από ίδια κεφάλαια, τραπεζικό δανεισμό ή συνδυασμό τους — και αυτό πρέπει να αποδεικνύεται, όχι να δηλώνεται.
Στην πράξη αυτό σημαίνει τραπεζικές βεβαιώσεις, εγκεκριμένα ή προεγκεκριμένα δάνεια, αποφάσεις αύξησης κεφαλαίου ή αποδεδειγμένα διαθέσιμα. Η φράση «θα καλυφθεί από ίδια κεφάλαια» χωρίς τεκμηρίωση αντιμετωπίζεται ως κενό.
Το πραγματικό χρονοδιάγραμμα
Αν λείπει ένα από τα τέσσερα, το σχέδιο μπορεί να υποβληθεί — αλλά οι πιθανότητές του μειώνονται σημαντικά, και το κόστος μιας αποτυχημένης υποβολής δεν είναι μόνο ο χαμένος χρόνος.
Η προετοιμασία ενός ώριμου φακέλου απαιτεί εβδομάδες, όχι ημέρες, και αυτό μόνο εφόσον υπάρχουν ήδη προσφορές, άδειες και οικονομικά στοιχεία. Ο πιο συνηθισμένος λόγος αποτυχίας δεν είναι η ποιότητα του σχεδίου. Είναι το ότι η προετοιμασία ξεκίνησε πολύ αργά.
Η σωστή σειρά είναι η αντίστροφη από αυτήν που ακολουθείται συνήθως: πρώτα ωριμάζει το επενδυτικό σχέδιο, και μετά αναζητείται το χρηματοδοτικό εργαλείο που του ταιριάζει.